escort malatya sex hikaye ankara escort adana escort kayseri escort mersin escort eskişehir escort malatya escort antalya escort escort bayan Maltepe Escort Konya escort

Tengri Kelimesinin Türklerdeki İlginç Kökeni

3 dakikada bu yazıyı okuyabilirsin.


Tengri kelimesi çağlar boyu farklı anlamlarda yorumlanmıştır. Aralarından en çok duyduklarımız şunlardır; yaratan, öldüren ve tekrar hayat veren. Fakat eski kaynaklara baktığımızda bu sözcüğün kökeni hakkında yüzlerce farklı bilgi olduğunu göreceğiz. Günümüzde ise birçok tarih kitabında yer alan Tengri ve Tanrı kelimesinin eş anlamda olduğunu, buna bağlı olarak da yaratıcı anlamına geldiğini düşünmekteyiz.

Türkler düşünülenin aksine tek tanrılı bir inanç benimsememişlerdi. Kayra Han, Barak Ata, Ülgen ve Umay Türklerin inandığı ve tapındığı Tanrılardan bazılarıdır. Tengri ise tüm tanrıların en yücesi olarak kabul edilirdi. Tanrıların gökte yaşadığını ve hepsinin gökyüzünün farklı katlarında olduğunu düşünüyorlardı. Mesela Ülgen’in 16. katta olduğunu söylerlerdi.

Tengricilik, “tan” ve “yer” arasındaki ilişkiyi temsil ettiği için gök tanrıya “Tanyeri” adı verilirdi. Daha sonrasında aşınarak bu isim Tanrı ibaresini aldı. Göktürkçe’de tana “teng” yere ise “yir” denirdi. Oluşan “Tengyiri” kelimesi de zamanla Tengri adını almıştır.

Yeterince İlginç Gelmedi Mi?

Pekala, bir de farklı bir teze bakalım. Daha önce de söylediğim gibi tan sözcüğü Göktürkçe’de “teng” olarak geçmektedir. Fakat burada ekstra bir detay daha bulunmakta. “Teng” sözcüğünün Göktürkçedeki diğer bir anlamı ise döndürmektir. Bu kelimenin ise ilk kökeni “tengirek” adında bir alete dayanır. Farklı uygarlıklarda tengere ve tengellek adını alırken günümüzde öreke, kirman-kirmen adıyla da bilinir. Bu alet genellikle yün eğirmek için kullanılır. Aleti döndürerek yün ip haline getirilir.

Bazı kaynaklarda tengirekin “dön” kelimesini oluşturduğu söylenirken bazı kaynaklarda ise tam tersi olduğu düşünülür. Örneğin Divanü Lügati’t Türk’te kelimemiz “tön” olarak geçmektedir. “Nazal n” ve “Gezinel n” olarak da bilinen “ng” ekinin yanındaki ünlü harfi değiştirme gücü ile “teng” kelimesindeki “e” harfi muhtemelen “ö” harfini almış. Göktürkçe’de bildiğimiz en büyük harf değişikliği olan “t>d” ile de aşınarak “dön” kelimesine dönüştüğü düşünülmektedir.

Şimdi tekrardan asıl konumuza dönelim. Türkler neden yaratıcı için Tengri kelimesini kullanmışlar? Cevap basit. Tüm evreni döndürenin yaratıcı olduğunu düşündükleri için bu terimi kullanmışlar.

Bazı araştırmacılara göre Göktürkler’in inancının yanı sıra astronomi hakkındaki bilgilerinin daha fazla olduğundan dolayı bu tarz bir terimi uygun gördüler. Göktürklerin, gezegenlerin, yıldızların ve mevsimlerin bir döngü içinde olduğunu düşünmüş olabileceklerine kadar birçok teori bulunmakta.


Sosyal medyada paylaşın:

Bu içerik nasıl hissettirdi?

Kızdım Kızdım
0
Kızdım
Yok Artık Yok Artık
0
Yok Artık
Bayıldım Bayıldım
0
Bayıldım
Güldüm Güldüm
0
Güldüm
Metallendim Metallendim
0
Metallendim
Helal Olsun Helal Olsun
0
Helal Olsun
Üzüldüm Üzüldüm
0
Üzüldüm
Emre Korbek
Baş editör, tasarımcı ve öğrenci. Öğrendikleriyle, tecrübe ettikleriyle ve yaratıcılığıyla beraber kurduğu platformda içerik kusmakta.                                                                                                            

2 Yorum

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir